thichhuetang
10-31-2008, 07:45 AM
Một buổi sáng trên thiên đình. Nam Tào cùng ăn điểm tâm với Bắc Đẩu. Cạn ly cà phê sữa đá. Nam Tào phát biểu:
- Huynh ạ, ta đã tạo ra một thế giới thú rừng với một bộ óc cực kỳ thông minh, con thú nào cũng được trao cho khả năng riêng để tự bảo vệ. Con nai hiền lành thì chạy mau. Con dê yếu đuối thì có sừng, con thỏ vừa phóng vừa chui vào hang. Con rùa chui vào vỏ. Con nhím chui vào lông tua tủa như tên. Con khỉ leo cây. Con ngựa phi. Con trâu húc. Mọi khả năng tự vệ đều được sáng tạo cả rồi, duy chỉ còn khả năng này nữa đệ vừa mới nghĩ ra, xin trình huynh.
Bắc Đẩu xỉa răng, búng một cái xuống mây.
- Đúng là óc sáng tạo của huynh không bao giờ cạn, chẳng thua gì các khoa học gia dưới đất kia. Vậy huynh sáng tạo gì thêm?
- Đệ nghĩ ta phải tạo ra một con thú mà khả năng tự vệ là tính vô tư, không phân biệt. Quen cũng như lạ, bạn cũng như thù, lớn không khác nhỏ, mạnh chẳng khác yếu, dữ với hiền giống nhau, tốt với xấu không khác. Vô tư như vậy thì không biết sợ. Không biết sợ thì không ai dám động đến. Ở giữa hiểm nguy mà vẫn bình yên. Đệ đã tạo ra được một con thú như vậy, hôm nay có huynh ở đây ta thả nó xuống mặt đất.
Sáng sớm tinh sương hôm đó, giữa rừng hoang, một con thú không biết từ đâu hiện ra gặm cỏ hiền lành trên một đồng cỏ xanh um, cũng không biết mọc ra hồi nào. Bầy khỉ, đang giỡn với nhau trên cây, chợt phát hiện ra chuyện lạ. Khỉ bố đang bắt chí cho khỉ mẹ, dúi cùi chỏ vào sườn vợ, chỉ chỏ:
- Kìa, con gì lạ hoắc, trông như ngựa mà không phải ngựa!
Khỉ mẹ rúc vào ngực khỉ bố để trấn an, nhận xét bổ túc:
- Nhỏ hơn, tai dài hơn, cái đuôi lủng lẳng, tận cùng có chùm lông hay hay...
Chưa dứt câu, con thú dưới kia rống lên một tiếng í ọ khiến khỉ bố nhảy tưng qua cây bên cạnh, đẩy khỉ mẹ suýt rơi xuống đất. Cả bầy khỉ nhảy biến vào lùm cây, im thin thít, khỉ con bám chặt lưng nhau.
Con cáo đang nằm ngủ, giật mình:
- Chuyện gì vậy?
- Tới đồng cỏ đằng kia mà xem! Cẩn thận đấy!
Cáo rón rén bò ra khỏi lùm cây, mon men tiến đến sát bờ cỏ, nằm rạp mình trong cỏ. Quái, con gì mà bốn vó giống ngựa nhưng tướng mạo hiền lành, khù khờ... Chưa kịp đánh giá đối thủ chính xác hơn, con thú lạ bỗng rướn cổ nhìn về hướng con cáo, í ọ ba tiếng, khiến cáo hoảng hồn, chạy biến vào rừng.
Bầy quạ đang rỉa xác một con chim ào ào đuổi theo cáo, hỏi tới tấp:
- Cái gì thế? Cái gì thế?
- Khiếp lắm! Khiếp lắm! Báo động cho cả sơn lâm, có kẻ lạ mắt đến chiếm lãnh thổ!
Quạ cả bầy nhao nhao truyền tin dữ khắp rừng, phút chốc nơi nơi đều ngưng hoạt động, có con trăn đang nuốt mồi mà cũng nhả ra.
Trong cung cấm, sư tử đang say ngủ, chợt nghe nháo nhác bên ngoài, mơ màng hỏi thị nữ. “Cái gì mà nhộn lên thế?”. Thị nữ chưa kịp thưa, con cáo đã xông vào tận nội thất, hổn hển:
- Tâu Đại vương, có kẻ lấn chiếm lãnh thổ! Sư tử vùng dậy, quắc mắt: “Ai? Đứa nào”. Sau khi nghe báo cáo, đại vương ra lệnh:
- Truyền nhị vị tướng quân đến ngay!
Hữu vệ tướng quân Báo và Tả vệ tướng quân Gấu cùng đến một lần. Hai vị đều đã nhận được thông tin, đều đã thân hành đi thám sát, nên tướng quân Báo vào đề ngay, không cần vòng vo tam quốc:
- Tâu Đại vương, con thú ấy nó nhỏ và trông hiền lành, nhưng hình như nó không biết sợ, nên tự nhiên mình sợ nó. Thần đã rình xem từ sáng, có lần đã đánh bạo nhe răng dọa nó, nhưng nó lại lởn cởn nhắm thần mà chạy đến, khiến thần không biết phản ứng thế nào, tạm rút lui, nghiên cứu chiến lược.
Tướng quân Gấu tiếp lời:
- Trước hết, thần leo lên cây để an toàn tính mạng, thứ đến thần mới yên tâm quan sát. Con thú ấy tính tình vui vẻ, chỉ ve vẩy đuôi nhai cỏ thôi. Nom thấy thần trên cây, nó lân la đến gốc cây, thần cũng hơi lo, nhưng nó chỉ cạ lưng vào cây nhìn thần như mời thần xuống chơi với nó. Thần hái trái cây ném xuống dọa, nó ăn ngon lành, rồi lại ngước mắt như muốn dụ thần. Thú thật, thần thấy có chút thiện cảm với nó.
Tướng quân Báo vội vàng cắt ngang:
- Hai chúng ta lãnh trọng trách bảo vệ an ninh lãnh thổ, không được rơi vào mưu kế của kẻ khác. Bộ mặt hiền lành của con thú ấy cốt là để lừa ta đấy. Nó chưa có tên, thần đề nghị gọi nó là con lừa để tướng quân Gấu liệu mà cảnh giác.
Sư tử biết tính hai tướng quân không ưa nhau, một bên cương một bên nhu, nên vội vàng hòa giải hai vị bằng cách chấm dứt tranh luận để tự ngài tức tốc thân chinh nghiên cứu sự cố ở biên phòng. Trước đám cận thần vừa mới được thời sự hâm nóng, đại vương ra lệnh:
- Bãi triều! Tất cả đi theo ta!
Bệ vệ bước ra khỏi cung, sư tử tiến về phía đồng cỏ. Đằng sau đại vương, cách một quãng khá xa theo đúng nghi lễ quân thần, heo rừng, chồn cáo, đà điểu, chó ngao, chó sói... lơn tơn tháp tùng vào cuộc mạo hiểm. Đến biên giới đồng cỏ, sư tử dừng lại, băn khoăn chưa biết làm gì.
“Con lừa” đang ăn cỏ, thấy đám đông rầm rộ ở đằng xa, ngoắt đuôi chạy đến, chạy thật mau, í ọ một tiếng khi giáp mặt sư tử, khiến đại vương rùng mình, xù lông bờm, cong lưng nhảy tót vào rừng. Đoàn tùy tùng chạy tán loạn, chẳng còn lễ nghĩa gì nữa.
Sư tử về cung, họp quần thần lại lần nữa để giúp đại vương làm sáng tỏ một tình huống chưa bao giờ xảy ra trong lịch sử rừng rú. Sứ giả thỏ được truyền lệnh phóng thật nhanh đến nơi ẩn cư của nhà hiền triết tê giác để thỉnh ngài về cung chỉ giáo.
Trước triều đình đông đủ, tê giác diễn giảng:
- Tâu Đại vương, thế giới rừng rú chia làm hai hạng, hạng ăn thịt và hạng ăn chay. Không phải hạng trước mạnh hơn hạng sau đâu, ăn chay như voi, như tê giác này, mạnh chẳng thua ai. Nhưng tại sao chúa tể thuộc hạng ăn thịt. Tại vì kẻ ăn chay không làm ai sợ, còn kẻ ăn thịt thì đe dọa mạng sống của muôn loài. Sợ hãi tạo nền móng cho thống trị.
Ví thử bây giờ không còn sợ hãi nữa, có chắc đại vương còn ngồi yên trên ngai? Giả sử cái sợ biến mất trong đầu của trâu, khi đại vương xông đến, chúng nó không sợ, ba bốn con cùng chĩa sừng về phía đại vương, liệu ngài làm gì được chúng nó. Nói gì trâu, ngay cả sơn dương, nếu cả bầy không chạy tán loạn mà húc cả chục cặp sừng vào bụng đại vương, ruột của ngài chẳng lòi ra ngoài sao?
Thần chưa biết con lừa kia có phù phép gì, nhưng lũ quạ đã loan báo tùm lum rằng kể từ giây phút này có kẻ không sợ Đại vương nữa. Chỉ cần ý thức không sợ đó tham nhiễm vào đầu của muông thú là thời đại thống trị của hạng ăn thịt chấm dứt, con lừa ăn chay ấy sẽ ngồi vào chỗ mà Đại vương đang ngồi kia.
Sư tử cảm thấy ngứa ngáy ở phía sau đuôi, nhưng cố giữ dáng điệu đường bệ:
- Có ai hiến kế gì chăng?
Con cáo tiến lên, vái ba vái:
- Tâu Đại vương. bài giảng của ngài tê giác đã tạo cơ sở cho mưu kế của cáo này. Từ sáng đến giờ, thần đã trở lui điều tra tận mắt, đoán chắc rằng con lừa kia chẳng có phù phép gì cả, chỉ vô tư vô tâm thôi. Đại vương muốn giết nó lúc nào cũng được, nhưng bậc thống trị không giết cái thân, chỉ giết cái ý tưởng trong đầu kẻ khác thôi.
Bởi vậy, vấn đề là phải giết cái vô tư vô tâm trong đầu con lừa rồi mặc cho nó sống để làm gương cho bọn ăn chay. Cái ngai của Đại vương đời đời ở trong tay hạng ăn thịt.
Sư tử khen: “Hay lắm, nhà ngươi nói tiếp đi!”. Cáo im lặng một lát để bắt sư tử phải sốt ruột, rồi mới thong thả:
- Thần hay rình mò vào nhà người ta để bắt gà nên thỉnh thoảng nghe chủ nhà nói chuyện với nhau cũng hay hay. Chẳng hạn họ nói: con người có ba cái háo: háo danh, háo lợi, háo sắc. Háo lợi thì bọn ăn chay không màng đến, vì cây cỏ thừa thãi. Háo sắc thì con lừa ấy chưa có đối tượng. Chỉ còn cái háo danh. Làm sao rót vào đầu nó cái ý thức háo danh là giết được ngay tức khắc bản tánh vô tư vô tâm của nó. Hễ “háo” vào thì “vô” đi ra, cái này không dung được cái kia. Điều này, thần làm được nhưng không tiện nói ra giữa công chúng.
Sư tử đứng dậy ra lệnh:
- Bãi triều!
Mưu con cáo được thực hiện ngay sau đó. Nó khệ nệ quỳ dâng trước mui con lừa mười củ cà rốt làm phẩm vật gọi là để triều cống. “Kính chào tiên sinh, đại vương chúng tỏi có chút phẩm vật sai tôi mang đến triều cống ngài trước khi xin ngài cho diện kiến”.
Con lừa í ọ vui mừng, thưởng thức của ngon vật lạ một lèo mười củ.
- Kính thưa tiên sinh, tất cả muông thú trên rừng này đều run sợ trước uy thế tự nhiên của ngài. Ngay cả đại vương chúng tôi cũng xin nép mình đến trình diện. Rừng rú đang lặng yên chờ đợi phút giây trao đổi triều đại, vì đại vương chúng tôi có ý định nhường ngôi báu lại cho tiên sinh. Tiên sinh là đấng tối thượng.
Con lừa ngẩn ngơ:
- Tối thượng? Ta là tối thượng? Cái gì làm ta tối thượng?
Cáo sụp xuống lạy ba lạy rồi mới thưa:
- Tiên sinh chỉ cần đánh một vòng chung quanh lãnh thổ này là chứng kiến tận mắt ngài là tối thượng. Tối thượng là làm ai cũng khiếp sợ. Muông thú thấy dáng tiên sinh là khiếp sợ chạy re. Đại vương chúng tôi xin chạy theo hầu ngài để thừa hưởng uy lực của ngài. Xin ngài chuẩn bị, đại vương chúng tôi sẽ đến ngay, kính chào tiên sinh!
Chỉ chốc lát, cáo hướng dẫn sư tử đến. Lừa í ọ mấy tiếng, sư tử nghe đã quen tai. Cáo đon đả: “Xin mời tiên sinh bắt đầu du hành; xin mời đại vương tháp tùng đằng sau”.
Lừa chạy trước, sư tử theo sát đuôi, cây cỏ đất đá rầm rập tiếng muông thú chạy trốn, trâu, dê, bò tót, sơn dương, ngựa vằn, hươu cao cổ, tất cả tuôn chạy tú tung, hồn xiêu phách lạc. Con lừa chợt hiểu thế nào là sợ, thế nào là tối thượng.
Nó í ọ liên hồi, lẫm liệt đuổi theo cả bầy bò tót lực lưỡng, húc vào bụng một con ngựa vằn, đá một cú song phi vào hàm một con heo rừng làm gãy hai răng.
Câu chuyện chấm dứt ở đây, vì, thú thật, người kể chuyện không biết đoạn sau thế nào. Hình như sau khi thống trị một hồi, con lừa thấm mệt, ngoảnh lui nhìn con sư tử bỗng tự nhiên khiếp vía, chạy biến mất, không khác gì các con thú đang chạy trốn.
Hình như sau đó nữa, khi về lại cung, con cáo có nói một câu với sư tử: “Đại vương thấy không, biết háo danh là hết vô tâm. hết vô tâm thì biết sợ. Ta đã biến con lừa vô tâm thành ra con lừa dốt. Nhờ rình rập chuồng gà nhiều lần, thần được nghe và hiểu thế nào là vô minh. Ta đã biến con lừa vô tâm thành con lừa vô minh”.
Không biết Nam Tào, Bắc Đẩu có nghe được câu nói ấy không; không biết hai vị có buồn chăng khi sáng tạo của hai vị đã biến chất trong vòng không quá một ngày.
Con lừa của hai vị vẫn còn đấy, chỉ cái đầu nguyên thủy của nó là mất thôi. Và ngày nay, trẻ con cũng biết cười con lừa vô minh khi thấy nó cứ bước tới, bước mãi, để đuổi theo bó cỏ tươi treo lủng lẳng trước mũi.
Cao Huy Thuần (Theo Văn hóa Phật giáo)
- Huynh ạ, ta đã tạo ra một thế giới thú rừng với một bộ óc cực kỳ thông minh, con thú nào cũng được trao cho khả năng riêng để tự bảo vệ. Con nai hiền lành thì chạy mau. Con dê yếu đuối thì có sừng, con thỏ vừa phóng vừa chui vào hang. Con rùa chui vào vỏ. Con nhím chui vào lông tua tủa như tên. Con khỉ leo cây. Con ngựa phi. Con trâu húc. Mọi khả năng tự vệ đều được sáng tạo cả rồi, duy chỉ còn khả năng này nữa đệ vừa mới nghĩ ra, xin trình huynh.
Bắc Đẩu xỉa răng, búng một cái xuống mây.
- Đúng là óc sáng tạo của huynh không bao giờ cạn, chẳng thua gì các khoa học gia dưới đất kia. Vậy huynh sáng tạo gì thêm?
- Đệ nghĩ ta phải tạo ra một con thú mà khả năng tự vệ là tính vô tư, không phân biệt. Quen cũng như lạ, bạn cũng như thù, lớn không khác nhỏ, mạnh chẳng khác yếu, dữ với hiền giống nhau, tốt với xấu không khác. Vô tư như vậy thì không biết sợ. Không biết sợ thì không ai dám động đến. Ở giữa hiểm nguy mà vẫn bình yên. Đệ đã tạo ra được một con thú như vậy, hôm nay có huynh ở đây ta thả nó xuống mặt đất.
Sáng sớm tinh sương hôm đó, giữa rừng hoang, một con thú không biết từ đâu hiện ra gặm cỏ hiền lành trên một đồng cỏ xanh um, cũng không biết mọc ra hồi nào. Bầy khỉ, đang giỡn với nhau trên cây, chợt phát hiện ra chuyện lạ. Khỉ bố đang bắt chí cho khỉ mẹ, dúi cùi chỏ vào sườn vợ, chỉ chỏ:
- Kìa, con gì lạ hoắc, trông như ngựa mà không phải ngựa!
Khỉ mẹ rúc vào ngực khỉ bố để trấn an, nhận xét bổ túc:
- Nhỏ hơn, tai dài hơn, cái đuôi lủng lẳng, tận cùng có chùm lông hay hay...
Chưa dứt câu, con thú dưới kia rống lên một tiếng í ọ khiến khỉ bố nhảy tưng qua cây bên cạnh, đẩy khỉ mẹ suýt rơi xuống đất. Cả bầy khỉ nhảy biến vào lùm cây, im thin thít, khỉ con bám chặt lưng nhau.
Con cáo đang nằm ngủ, giật mình:
- Chuyện gì vậy?
- Tới đồng cỏ đằng kia mà xem! Cẩn thận đấy!
Cáo rón rén bò ra khỏi lùm cây, mon men tiến đến sát bờ cỏ, nằm rạp mình trong cỏ. Quái, con gì mà bốn vó giống ngựa nhưng tướng mạo hiền lành, khù khờ... Chưa kịp đánh giá đối thủ chính xác hơn, con thú lạ bỗng rướn cổ nhìn về hướng con cáo, í ọ ba tiếng, khiến cáo hoảng hồn, chạy biến vào rừng.
Bầy quạ đang rỉa xác một con chim ào ào đuổi theo cáo, hỏi tới tấp:
- Cái gì thế? Cái gì thế?
- Khiếp lắm! Khiếp lắm! Báo động cho cả sơn lâm, có kẻ lạ mắt đến chiếm lãnh thổ!
Quạ cả bầy nhao nhao truyền tin dữ khắp rừng, phút chốc nơi nơi đều ngưng hoạt động, có con trăn đang nuốt mồi mà cũng nhả ra.
Trong cung cấm, sư tử đang say ngủ, chợt nghe nháo nhác bên ngoài, mơ màng hỏi thị nữ. “Cái gì mà nhộn lên thế?”. Thị nữ chưa kịp thưa, con cáo đã xông vào tận nội thất, hổn hển:
- Tâu Đại vương, có kẻ lấn chiếm lãnh thổ! Sư tử vùng dậy, quắc mắt: “Ai? Đứa nào”. Sau khi nghe báo cáo, đại vương ra lệnh:
- Truyền nhị vị tướng quân đến ngay!
Hữu vệ tướng quân Báo và Tả vệ tướng quân Gấu cùng đến một lần. Hai vị đều đã nhận được thông tin, đều đã thân hành đi thám sát, nên tướng quân Báo vào đề ngay, không cần vòng vo tam quốc:
- Tâu Đại vương, con thú ấy nó nhỏ và trông hiền lành, nhưng hình như nó không biết sợ, nên tự nhiên mình sợ nó. Thần đã rình xem từ sáng, có lần đã đánh bạo nhe răng dọa nó, nhưng nó lại lởn cởn nhắm thần mà chạy đến, khiến thần không biết phản ứng thế nào, tạm rút lui, nghiên cứu chiến lược.
Tướng quân Gấu tiếp lời:
- Trước hết, thần leo lên cây để an toàn tính mạng, thứ đến thần mới yên tâm quan sát. Con thú ấy tính tình vui vẻ, chỉ ve vẩy đuôi nhai cỏ thôi. Nom thấy thần trên cây, nó lân la đến gốc cây, thần cũng hơi lo, nhưng nó chỉ cạ lưng vào cây nhìn thần như mời thần xuống chơi với nó. Thần hái trái cây ném xuống dọa, nó ăn ngon lành, rồi lại ngước mắt như muốn dụ thần. Thú thật, thần thấy có chút thiện cảm với nó.
Tướng quân Báo vội vàng cắt ngang:
- Hai chúng ta lãnh trọng trách bảo vệ an ninh lãnh thổ, không được rơi vào mưu kế của kẻ khác. Bộ mặt hiền lành của con thú ấy cốt là để lừa ta đấy. Nó chưa có tên, thần đề nghị gọi nó là con lừa để tướng quân Gấu liệu mà cảnh giác.
Sư tử biết tính hai tướng quân không ưa nhau, một bên cương một bên nhu, nên vội vàng hòa giải hai vị bằng cách chấm dứt tranh luận để tự ngài tức tốc thân chinh nghiên cứu sự cố ở biên phòng. Trước đám cận thần vừa mới được thời sự hâm nóng, đại vương ra lệnh:
- Bãi triều! Tất cả đi theo ta!
Bệ vệ bước ra khỏi cung, sư tử tiến về phía đồng cỏ. Đằng sau đại vương, cách một quãng khá xa theo đúng nghi lễ quân thần, heo rừng, chồn cáo, đà điểu, chó ngao, chó sói... lơn tơn tháp tùng vào cuộc mạo hiểm. Đến biên giới đồng cỏ, sư tử dừng lại, băn khoăn chưa biết làm gì.
“Con lừa” đang ăn cỏ, thấy đám đông rầm rộ ở đằng xa, ngoắt đuôi chạy đến, chạy thật mau, í ọ một tiếng khi giáp mặt sư tử, khiến đại vương rùng mình, xù lông bờm, cong lưng nhảy tót vào rừng. Đoàn tùy tùng chạy tán loạn, chẳng còn lễ nghĩa gì nữa.
Sư tử về cung, họp quần thần lại lần nữa để giúp đại vương làm sáng tỏ một tình huống chưa bao giờ xảy ra trong lịch sử rừng rú. Sứ giả thỏ được truyền lệnh phóng thật nhanh đến nơi ẩn cư của nhà hiền triết tê giác để thỉnh ngài về cung chỉ giáo.
Trước triều đình đông đủ, tê giác diễn giảng:
- Tâu Đại vương, thế giới rừng rú chia làm hai hạng, hạng ăn thịt và hạng ăn chay. Không phải hạng trước mạnh hơn hạng sau đâu, ăn chay như voi, như tê giác này, mạnh chẳng thua ai. Nhưng tại sao chúa tể thuộc hạng ăn thịt. Tại vì kẻ ăn chay không làm ai sợ, còn kẻ ăn thịt thì đe dọa mạng sống của muôn loài. Sợ hãi tạo nền móng cho thống trị.
Ví thử bây giờ không còn sợ hãi nữa, có chắc đại vương còn ngồi yên trên ngai? Giả sử cái sợ biến mất trong đầu của trâu, khi đại vương xông đến, chúng nó không sợ, ba bốn con cùng chĩa sừng về phía đại vương, liệu ngài làm gì được chúng nó. Nói gì trâu, ngay cả sơn dương, nếu cả bầy không chạy tán loạn mà húc cả chục cặp sừng vào bụng đại vương, ruột của ngài chẳng lòi ra ngoài sao?
Thần chưa biết con lừa kia có phù phép gì, nhưng lũ quạ đã loan báo tùm lum rằng kể từ giây phút này có kẻ không sợ Đại vương nữa. Chỉ cần ý thức không sợ đó tham nhiễm vào đầu của muông thú là thời đại thống trị của hạng ăn thịt chấm dứt, con lừa ăn chay ấy sẽ ngồi vào chỗ mà Đại vương đang ngồi kia.
Sư tử cảm thấy ngứa ngáy ở phía sau đuôi, nhưng cố giữ dáng điệu đường bệ:
- Có ai hiến kế gì chăng?
Con cáo tiến lên, vái ba vái:
- Tâu Đại vương. bài giảng của ngài tê giác đã tạo cơ sở cho mưu kế của cáo này. Từ sáng đến giờ, thần đã trở lui điều tra tận mắt, đoán chắc rằng con lừa kia chẳng có phù phép gì cả, chỉ vô tư vô tâm thôi. Đại vương muốn giết nó lúc nào cũng được, nhưng bậc thống trị không giết cái thân, chỉ giết cái ý tưởng trong đầu kẻ khác thôi.
Bởi vậy, vấn đề là phải giết cái vô tư vô tâm trong đầu con lừa rồi mặc cho nó sống để làm gương cho bọn ăn chay. Cái ngai của Đại vương đời đời ở trong tay hạng ăn thịt.
Sư tử khen: “Hay lắm, nhà ngươi nói tiếp đi!”. Cáo im lặng một lát để bắt sư tử phải sốt ruột, rồi mới thong thả:
- Thần hay rình mò vào nhà người ta để bắt gà nên thỉnh thoảng nghe chủ nhà nói chuyện với nhau cũng hay hay. Chẳng hạn họ nói: con người có ba cái háo: háo danh, háo lợi, háo sắc. Háo lợi thì bọn ăn chay không màng đến, vì cây cỏ thừa thãi. Háo sắc thì con lừa ấy chưa có đối tượng. Chỉ còn cái háo danh. Làm sao rót vào đầu nó cái ý thức háo danh là giết được ngay tức khắc bản tánh vô tư vô tâm của nó. Hễ “háo” vào thì “vô” đi ra, cái này không dung được cái kia. Điều này, thần làm được nhưng không tiện nói ra giữa công chúng.
Sư tử đứng dậy ra lệnh:
- Bãi triều!
Mưu con cáo được thực hiện ngay sau đó. Nó khệ nệ quỳ dâng trước mui con lừa mười củ cà rốt làm phẩm vật gọi là để triều cống. “Kính chào tiên sinh, đại vương chúng tỏi có chút phẩm vật sai tôi mang đến triều cống ngài trước khi xin ngài cho diện kiến”.
Con lừa í ọ vui mừng, thưởng thức của ngon vật lạ một lèo mười củ.
- Kính thưa tiên sinh, tất cả muông thú trên rừng này đều run sợ trước uy thế tự nhiên của ngài. Ngay cả đại vương chúng tôi cũng xin nép mình đến trình diện. Rừng rú đang lặng yên chờ đợi phút giây trao đổi triều đại, vì đại vương chúng tôi có ý định nhường ngôi báu lại cho tiên sinh. Tiên sinh là đấng tối thượng.
Con lừa ngẩn ngơ:
- Tối thượng? Ta là tối thượng? Cái gì làm ta tối thượng?
Cáo sụp xuống lạy ba lạy rồi mới thưa:
- Tiên sinh chỉ cần đánh một vòng chung quanh lãnh thổ này là chứng kiến tận mắt ngài là tối thượng. Tối thượng là làm ai cũng khiếp sợ. Muông thú thấy dáng tiên sinh là khiếp sợ chạy re. Đại vương chúng tôi xin chạy theo hầu ngài để thừa hưởng uy lực của ngài. Xin ngài chuẩn bị, đại vương chúng tôi sẽ đến ngay, kính chào tiên sinh!
Chỉ chốc lát, cáo hướng dẫn sư tử đến. Lừa í ọ mấy tiếng, sư tử nghe đã quen tai. Cáo đon đả: “Xin mời tiên sinh bắt đầu du hành; xin mời đại vương tháp tùng đằng sau”.
Lừa chạy trước, sư tử theo sát đuôi, cây cỏ đất đá rầm rập tiếng muông thú chạy trốn, trâu, dê, bò tót, sơn dương, ngựa vằn, hươu cao cổ, tất cả tuôn chạy tú tung, hồn xiêu phách lạc. Con lừa chợt hiểu thế nào là sợ, thế nào là tối thượng.
Nó í ọ liên hồi, lẫm liệt đuổi theo cả bầy bò tót lực lưỡng, húc vào bụng một con ngựa vằn, đá một cú song phi vào hàm một con heo rừng làm gãy hai răng.
Câu chuyện chấm dứt ở đây, vì, thú thật, người kể chuyện không biết đoạn sau thế nào. Hình như sau khi thống trị một hồi, con lừa thấm mệt, ngoảnh lui nhìn con sư tử bỗng tự nhiên khiếp vía, chạy biến mất, không khác gì các con thú đang chạy trốn.
Hình như sau đó nữa, khi về lại cung, con cáo có nói một câu với sư tử: “Đại vương thấy không, biết háo danh là hết vô tâm. hết vô tâm thì biết sợ. Ta đã biến con lừa vô tâm thành ra con lừa dốt. Nhờ rình rập chuồng gà nhiều lần, thần được nghe và hiểu thế nào là vô minh. Ta đã biến con lừa vô tâm thành con lừa vô minh”.
Không biết Nam Tào, Bắc Đẩu có nghe được câu nói ấy không; không biết hai vị có buồn chăng khi sáng tạo của hai vị đã biến chất trong vòng không quá một ngày.
Con lừa của hai vị vẫn còn đấy, chỉ cái đầu nguyên thủy của nó là mất thôi. Và ngày nay, trẻ con cũng biết cười con lừa vô minh khi thấy nó cứ bước tới, bước mãi, để đuổi theo bó cỏ tươi treo lủng lẳng trước mũi.
Cao Huy Thuần (Theo Văn hóa Phật giáo)